Сортировать статьи по: дате | популярности | посещаемости | комментариям | алфавиту
Информация к новости
  • Просмотров: 5855
  • Автор: janar
  • Дата: 8-09-2011, 13:42
8-09-2011, 13:42

Зейнеп АХМЕТОВА: Қайшымен тұсау кеспеген

Категория: Балаға қатысты салт-дәстүрлер, Соңғы қосылған дүниелер

Зейнеп АХМЕТОВА: Қайшымен тұсау кеспеген

Бала өміріндегі тағы бір ерекше аталып өтілетін, үлкен той қылып өткізетін салттардың бірі - тұсаукесер. Тұсаукесер бала өміріндегі үлкен белестің бірі. Өйткені баланың бауырын жазып, қаз-қаз тұрып, бір аттап, екі аттаған кезде тұсауын кеседі. Өзге ұлттың баласының тұсауын кеспесе де жүгіріп кетеді, ал біздің қазақтың баласы тұсауы кесілмесе сүріншек болады екен. Тұсау кесу үшін не себепті ала жіп дайындалған? Тұсауды немен кескен? Баланың тұсауын кімге кестірген жөн? Бұл жайлы айдарымыздың тұрақты кейіпкері Зейнеп апай былай дейді...

АЛА ЖІПТІҢ СЫРЫ 
Информация к новости
  • Просмотров: 3705
  • Автор: janar
  • Дата: 8-09-2011, 13:40
8-09-2011, 13:40

Зейнеп АХМЕТОВА: Бауырына салу - қазаққа ғана тән

Категория: Салт-дәстүрлер, Балаға қатысты салт-дәстүрлер

Зейнеп АХМЕТОВА: Бауырына салу - қазаққа ғана тән

Әдетте үйдің тұңғышы үйленіп, дүниеге сәби келгенде, атасы мен әжесі немерені бауырына салып жатады. Тіпті өздерінің баласы қылып «меншіктеп» алатын ата-әжелер жетерлік. Баланың туған ата-анасы да «атасының баласы», «әжесінің баласы» деп ата мен әжеге қарай икемдейді. Сонымен, тұңғыш бала кімдікі? Бауырына салудың пайдасы қандай? Бүгінде бұл дәстүр сақталған ба? Ата мен әже тәрбиесін көрген баланың ерекшелігі неде? Бұл жайында Зейнеп апайдың әңгімесін тыңдасақ...

БАЛА - БАЛЫМ, БАЛАМНЫҢ БАЛАСЫ - ЖАНЫМ 
Информация к новости
  • Просмотров: 4656
  • Автор: janar
  • Дата: 8-09-2011, 13:38
8-09-2011, 13:38

Зейнеп Ахметова Ашамайға мінгізу - еңбекке баулудың басы

Категория: Салт-дәстүрлер, тағы басқа

Зейнеп АХМЕТОВА: Ашамайға мінгізу - еңбекке баулудың басы /"Айқын" газетінен/


«Балаң ат жалын тартып мінді» деген сөзді жиі естиміз. «Ашамайға мінетін жасқа келіпті» деп жатамыз. Көшпенді халықтың баласы онсыз да ес білгеннен атқа мініп өседі. Ал баланы ашамайға мінгізуде не мән бар? Қыз баланы атқа мінуге кім үйреткен? Бұл жайлы айдарымыздың тұрақты кейіпкері Зейнеп апайымыз не дейді екен?.. 

АШАМАЙЛЫ АТҚА МІНДІҢ, МҰСЫЛМАНДЫҚ ТАҚҚА МІНДІҢ...
Информация к новости
  • Просмотров: 4641
  • Автор: janar
  • Дата: 8-09-2011, 13:36
8-09-2011, 13:36

Зейнеп Ахметова Құлақ тесуде де тәрбие жатыр

Категория: Салт-дәстүрлер, тағы басқа

 

Зейнеп АХМЕТОВА: Қыз тәрбиелі болса, келін өнегелі болады

Өзге ұлттың қыз балаларын қайдам, біздің қазақтың қыздарының құлағын тесіп, сырға салуы міндетті сияқты көрінеді. Құлағында сыңғырлаған сырғасы бар қазақ қыздары ерекше сұлу, ерекше әдемі. Сырға таққан қыздарға ақындар өлең арнап, сазгерлер сырлы ән шығарған. Сырғалы сұлуларын әнге қосып жүрген әншілер қаншама! Ал біз осы қарапайым өмірде қыздың құлағын не үшін тесетініне үңіліп көрдік пе? Жалпы, қазақ қыздарының құлағын қай жаста тескен? Құлақ тесіп, сырға салып қоюдың не мәні бар? Айдарымыздың тұрақты кейіпкері Зейнеп апайымыздың бұл жайлы не айтары бар? Сонымен...

ҚҰЛАҚ ТЕСУДЕ ДЕ ТӘРБИЕ ЖАТЫР 
Информация к новости
  • Просмотров: 4683
  • Автор: janar
  • Дата: 8-09-2011, 13:34
8-09-2011, 13:34

Зейнеп Ахметова Сүндетке отырғаның - иманды болғаның

Категория: Салт-дәстүрлер » Балаға қатысты салт-дәстүрлер » тағы басқа

СҮНДЕТКЕ ОТЫРҒАНЫҢ - ИМАНДЫ БОЛҒАНЫҢ... /"Айқын" газетінен/

Құрсақтой, шілдехана, бесіктой, қырқынан шығару, тұсаукесер деген сияқты бала өміріне қатысты тойлардың маңызы мен ерекшелігі жайлы өткен нөмірлерімізде айттық. Ұл баланың өміріндегі үлкен бір белес - сүндет жайлы, сүндеттой жайлы не білеміз? Бүгінде сүндеттой қалай жасалып жүр? Бұл жайлы тұрақты кейіпкеріміз Зейнеп апайымыздан білсек...

 

СҮНДЕТТОЙДЫҢ ЕРЕКШЕЛІГІ 
Информация к новости
  • Просмотров: 7802
  • Автор: janar
  • Дата: 8-09-2011, 13:32
8-09-2011, 13:32

Зейнеп Ахметова Тілашар қазақта бұрыннан бар

Категория: Салт-дәстүрлер » Балаға қатысты салт-дәстүрлер » тағы басқа

«ТІЛАШАР» ҚАЗАҚТА БҰРЫННАН БАР /"Айқын" газетінен/
Естеріңізде болса, біз тек қана балаға қатысты тойлардың мән-маңызы мен сол қуанышты күннің өткізілуі жөнінде бұрынғы мен бүгінгінің ұштасып, салт-дәстүріміз бен әдет-ғұрпымыздың қайта жаңғырып жатқаны жөнінде айтып келеміз. "Той десе, қу бас домалайды" дейтін біздің халықтың өзгелерге ұқсамайтын ерекшелігі - титімдей қуанышын жұртқа айтып, көпшілікпен бірге тойлап, қызығын жария етіп, жар салатындығында. Кез келген қуанышын ағайын-туғанмен бөлісетін қазақтың тағы бір тойы - "Тілашар" туралы тұрақты кейіпкеріміз Зейнеп апай не дейді екен, сонымен...

 


БАЛАСЫНЫҢ ҚАРА ТАНУЫНА МӘН БЕРГЕН ХАЛЫҚ 

Информация к новости
  • Просмотров: 4475
  • Автор: janar
  • Дата: 8-09-2011, 13:30
8-09-2011, 13:30

Зейнеп Ахметова Мүшел есебі

Категория: Салт-дәстүрлер » Салт-дәстүрлер

Зейнеп АХМЕТОВА: Қазақтың көне күнтізбесінің көрінісі – мүшел есебі Печать


"Қазақ күнтізбесі дегенді қалай түсініп жүрміз, дәрігерлердің "өтпелі кезең" деп атайтын кезеңін біздің халқымыз ежелден білген бе, мүшел жастың ерекшелігі жайлы не білеміз?" деген сияқты сансыз сауалдарға жауапты әдеттегідей айдарымыздың тұрақты кейіпкері Зейнеп апайдан сұрап білдік. Сонымен...
ЖЫЛДЫҢ ЖАМАНЫ ЖОҚ 
Информация к новости
  • Просмотров: 3360
  • Автор: janar
  • Дата: 8-09-2011, 13:27
8-09-2011, 13:27

Зейнеп Ахметова Жолаушыны құрметтеген халықпыз

Категория: Салт-дәстүрлер, Әдет-ғұрыптар

Зейнеп АХМЕТОВА: АТАМ САЛТ-ДӘСТҮРДІ ЖЕТІК БІЛЕТІН... ("Айқын" газетінен) Печать


Осыған дейін қазақтың салт-дәстүрі, яғни халқымыздың өзіне ғана тән әдет-ғұрпы туралы кеңінен түсіндіріп айтып келеміз. Ұлттық ерекшелікті айқындай түсетін белгінің бірі - ғасырлар бойына қалыптасқан әдет-ғұрыптары екені де белгілі.
"Мен тек атамның келінімін. Тұла бойы қайшылықтарға тұнып тұрған қайталанбас адамның биік шаңырағының кең дастарқанын ұстаған, шамам келгенше иіліп қызмет істеп, өнегелі өсиетін де, өңменімнен тесіп өтер айқайын да естіген маңдайлы келінімін. Атам деген - тірі тарих, шексіз шежіре еді... Ол - өз өмірінде сый-құрметке, қошеметке бөленген адам. Бірақ халқымыздың жақсы салттарын сақтап, әдеп пен ізет көрсетуім тіпті ұнап-ақ тұратынын білетін едім..." - дейді Зейнеп апай атасы жайлы жазылған "Шуақты күндер" атты кітабында. Ал бүгінгі "жолашар" мен "тоқымқағар" дәстүріне қатысты әңгімені Ұлы Отан соғысының даңқты қаһарманы, гвардия полковнигі Бауыржан Момышұлы атамыз келіні Зейнеп апайға айтып берген екен. Бұл - жауына - сес, еліне ес болған біртуар ерен тұлғаның туған халқының болмысы, оның құндылықтары жайлы айтқан көп ұлағаттарының бір кішкентай үзігі ғана.
Жолаушыны ҚҰрметтеген халыҚпыз 
"Жолашар", "жолаяқ" дегеннің не екенін мәңгүрт болып кеткендер болмаса, былайғы қазақтың білмейтіні кемде-кем болар. Ол - сапарға аттанып бара жатқан жолаушыға ақ жол тілейтін дәстүр. Ал мұның негізгі мән-мағынасын бүгінде 100 жылдық ғасыр тойы тойланып жатқан батыр ата маған былай түсіндіріп еді... 
Информация к новости
  • Просмотров: 4666
  • Автор: janar
  • Дата: 8-09-2011, 13:18
8-09-2011, 13:18

Ырымның естісі мен есері бар

Категория: Ырым-тыйымдар, Соңғы қосылған дүниелер

Ырымның естісі мен есері бар ("Айқын" газетінен) Печать
Бірде Алматының орталық мешіті жанында ұсақ-түйек сатып отырған басында тақиясы, қолында тәспісі бар бір қариядан өрімдей жас жігіт: «Ата, сізде көзмоншақ бар ма?» деп сұрағаны сол еді, әлгі қария «Бар айналайын, сенің сұрап тұрғаның мынау ғой» деп бір жерінде кішкентай ғана ақ «көзі» бар қарамоншақты қаз-қатар тізілген моншақтардың арасынан суырып берді де, «Бұл моншақ сені тіл-көзден сақтап жүрсін, балам» деген игі тілегін айтып қала берді.
Бір таңданарлығы, соңғы уақытта қазақ жастары ырым-тыйымшыл болып барады. Мысалы, көшеде кетіп бара жатқан көліктерге назар аударсаңыз, исі мұсылман жүргізушілердің көпшілігінің айнаның алдына кішкентай құран сүресін немесе тәспіні іліп қойғанын жиі байқауға болады. Бұл не сонда? Егер байыбына үңіліп, зерделей түссеңіз, бұл - әлгі көлік жүргізушісінің «бәле-жала менен алыс жүрсін» деп өзінің жол амандығын тілегені. Бұған қоса, бұл «көлденең көк аттының тіл-көзінен сақтап жүрсін» деген ырым. Сонда, ырым-тыйым деген не? Оның күнделікті өмірде қандай маңызы бар? Бүгін біз кейінгі толқын жастар біле жүрсін деген ниетпен қазақтың ырым-тыйымдары төңірегінде ой өрбітпекпіз.

Қаперіңізде болсын!

Жер бауырлап жатып жылау - жақсылыққа апармайды.

Информация к новости
  • Просмотров: 15330
  • Автор: janar
  • Дата: 8-09-2011, 13:11
8-09-2011, 13:11

Зейнеп АХМЕТОВА: Қазақтың тыйым сөзі - ұлттық тәрбие көзі

Категория: Ырым-тыйымдар, Соңғы қосылған дүниелер

Зейнеп АХМЕТОВА: Қазақтың тыйым сөзі - ұлттық тәрбие көзі ("Айқын" газетінен)

Халқымызда "баланы - жастан" деген сөз бар. Бала оңы мен солын танымай жатып-ақ көп нәрсені үйретуге тырысқанымызбен, кейде белгілі бір нәрселерден тыйып жатамыз. Көп жағдайда, мысалы, "жағыңды таянба", "табалдырықты баспа" деп айтуын айтқанмен, балаға оның мән-мағынасын түсіндірместен, "жаман болады" деп бір ауыз сөзбен шектей саламыз. Осынымыз дұрыс па? Жалпы, тыйым сөздер қайдан шыққан? Оның астарына зер сала қарадық па? Бұл жайында Зейнеп апай не дейді екен...
^